NHÀ MÁY CHÈ 1927

NGÀNH TRÀ VIỆT NAM

Việt Nam đứng thứ 5 về diện tích và thứ 6 về sản lượng chè trên thế giới. Năm 2017, Việt Nam có diện tích trồng chè là 129,3 nghìn ha với sản lượng 1.048,8 nghìn tấn chè tươi.

Nhiều tư liệu khẳng định tộc Việt đã biết uống trà từ rất lâu, ít nhất cũng nhiều trăm năm, thậm chí hàng thiên niên kỷ. Khi nói về Bách Việt, Khổng Tử nói: “Dân Bách Việt chuyên làm ruộng lúa mà ăn, không như chúng ta trồng kê và lúa mì. Họ uống nước nấu bằng thứ lá cây lấy trong rừng gọi là trà.” Với Đại Việt ta, từ góc độ cổ tích và truyền thuyết, bằng chứng cho nguồn gốc xuất xứ về trà đã xuất hiện từ thời Hùng Vương. Dấu tích của cây trà và lá trà hóa thạch cũng được phát hiện ở Phú Thọ, đất tổ Hùng Vương. Như vậy, Việt Nam có một lịch sử trà đã lâu đời. Những bằng chứng về tư liệu, khảo cổ, nghiên cứu đều khẳng định miền Bắc Việt Nam thuộc vùng khởi phát cho những cây trà đầu tiên.

 Một trong những loại trà Việt Nam được lịch sử ghi lại là “trà thơm” do Đinh Liễn cống cho nhà Tống vào thế kỷ thứ 10. Do đó, trà ướp hương Việt Nam xem như đã có dòng chảy ít nhất hơn 1000 năm.

NGÀNH TRÀ BẢO LỘC 

Thành phố Bảo Lộc  từ xưa được gắn với cái tên là “thủ đô trà” của phương Nam. Những cây chè đầu tiên đã được trồng tại đồn điền người Pháp từ năm 1927. 

“Trong đồng nội, ngàn cỏ tranh thổi bụi
Chốn rừng thưa, êm phủ thảm nhung
Chốn Rling cất cánh bay hương…”

Đất đỏ bazan ở độ cao chừng hơn 800 mét của xứ B’Lao xưa rất thích hợp với cây trà và cà phê. Càng ngày cây trà ở Bảo Lộc càng phát triển mạnh nhất là vào giai đoạn đầu thập niên 50 khi người Bắc di cư lên vùng đất Tây Nguyên. Họ khai phá rừng hoang tạo nên những đồi trà chạy dọc trục đường quốc lộ để thuận tiện giao thông đưa trà về Sài Gòn và Lục tỉnh đồng bằng sông Cửu Long.

Những đồi trà tạo nên bông hoa khổng lồ xanh mướt mơ cánh rộng tới 20 cây số bao quanh thành phố Bảo Lộc.  Cây trà ở Bảo Lộc cho hương vị ngọt hậu tự nhiên ngay từ những búp trà làm thô khi mới hái về. Sau này người ta còn xây cả xưởng chế biến trà tại chỗ. Họ đóng gói trà mộc rồi chở đi cho các nơi chế biến hay ướp hương thành phẩm. Trục đường quốc lộ 20 nườm nượp những đoàn xe đón những bao tải trà đưa về lục tỉnh. Một vương quốc chè B’Lao hình thành. Người ta còn ví trục đường Trần Phú kéo dài từ cuối đèo Bảo Lộc tới ngã ba đường Lê Hồng Phong là “con đường thơm”.

“Mênh mông một màu xanh
Bạt ngàn đồi nương, ngan ngát hương trà
Trong sương sớm bồng bềnh
Thơm mãi môi người vị chát đầy yêu thương”

NHÀ MÁY CHÈ 1927

Nhà máy nhà máy chè Lâm Đồng 1927 được ấp ủ ý định vào năm 1927 và đến năm 1932 chính thức đi vào khởi công, đây là một trong 2 nhà máy được xây dựng lâu nhất tại cao nguyên Trung phần của Việt nam. Nhà máy do người pháp làm chủ và được xây trên vùng chè hoang sơ lúc bấy giờ thuộc Quận B’lao, Tỉnh Đồng Nai Thượng (Nay là TP. Bảo lộc, Tỉnh Lâm đồng).

Trải qua nhiều thăng trầm lịch sử , nhà máy chè 1927  với những cỗ máy vẫn nguyên hiện trạng nhưng đã không còn phù hợp với quy trình sản xuất hiện đại.  Nhà xưởng nhuốm màu rêu phong, những cỗ máy tuổi đời lên đến 80 năm đã không còn phù hợp với thời thế, nhưng nó không phải là những vật vô tri, mà là nhân chứng của thời gian, minh chứng tiến trình phát triển của ngành trà, là niềm tự hào của ngành sản xuất trà Lâm Đồng nói riêng và Việt Nam nói chung.

Nhà máy lúc đầu chỉ là một xưởng sản xuất nhỏ với quy mô khoảng 02 tấn /ngày. Tới năm 1970, nhà máy được mở rộng do nhu cầu tiêu thụ trà lúc bấy giờ tăng cao. Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng năm 1975, nhà máy được nhà nước quản lý, thuộc Công ty chè – Cà phê Lâm đồng và tới nay thuộc Công ty cổ phần chè Lâm đồng. Năm 1986, nhà máy được cải tạo mở rộng để tăng công suất chế biến. Máy móc chủ yếu vẫn là hệ thống máy móc cũ trước đây , tuy nhiên đã được bổ sung thêm một số máy móc mới để đáp ứng được nhu cầu tiêu thu trà. Cho đến hiện nay, do quá trình đô thị hoá nên nhà máy tạm ngừng hoạt động.

Để tái hiện lại nhà máy chè Lâm Đồng 1927, Đôi Dép đã đưa các mô hình các nghệ nhân đang sản xuất trà để quý khách có thể hiểu rõ hơn các quy trình sản xuất. 

QUY TRÌNH SẢN XUẤT

Quy trình sản xuất chè đen OTD (Orthodox):

  • Thu hái chè: Búp chè được thu hái với 1 tôm ,2-3 lá chè non.
  • Làm héo: Mục đích làm giảm lượng nước trong lá chè để thuận tiện cho việc lên men sau. Thời gian làm héo khoảng 3 – 4 giờ. Nhiệt độ khoảng 40 – 45 độ C. 
  • Vò chè: Chè héo đạt yêu cầu được đưa qua các cối vò. Chè được vò 3 lần, mỗi lần khoảng 45 phút. Sau mỗi lần vò, chè được qua sàng tơi. Phần đưới sàng tơi được mang đi ủ, phần trên sàng tơi được tiếp tục vò lại. Sau vò lần 3, độ dập tế bào chè khoảng 72-75%.
  • Lên men: Quá trình này tác động tích cực đến hình dáng, mùi vị và màu sắc của chè thành phẩm. Đây là giai đoạn quan trọng nhất của chè đen. 
  • Sấy khô: Công đoạn này giúp cố định màu sắc, hương vị và ngoại hình của trà, lượng nước cần thiết còn lại của trà khoảng 5-7% Nhiệt độ sấy từ 95 – 100 độ C, Thời gian sấy từ 30 – 40 phút.. 
  • Sàng lọc: Chè được sàng lọc để tiếp tục loại bỏ các mảnh lá nhỏ và bụi chè.
  • Đóng gói: Sau khi qua các bước trên, chè được đóng gói và chuẩn bị cho việc vận chuyển và tiêu thụ.

Quy trình sản xuất chè đen CTC (Crush, Tear, Curl)

  • Thu hái chè: Búp chè được thu hái với 1 tôm ,2-3 lá chè non.
  • Làm héo: Nhằm làm giảm lượng nước trong lá chè
  • Nghiền, cắt, vo viên : Sau khi lá chè được làm héo, chè được đưa qua máy nghiền sơ bộ và chuyển qua các máy cắt, sau đó qua máy sàng vo viên. Quá trình này giúp tăng diện tích tiếp xúc với không khí, giúp quá trình oxy hóa nhanh hơn.
  • Lên men: Sau khi được vo viên,chè được đưa vào máy lên men để tiếp tục quá trình oxy hóa.
  • Sấy khô: Sau khi lên men, chè được sấy khô bằng máy sấy ở nhiệt độ và độ ẩm thích hợp.
  • Sàng lọc: Chè được sàng lọc để loại bỏ các mảnh lá nhỏ và bụi chè không cần thiết, đồng thời phân loại theo kích thước hạt chè.
  • Đóng gói: Sau khi qua các bước trên, chè được đóng gói và chuẩn bị cho việc vận chuyển và tiêu thụ.

.

MÁY MÓC CÓ TRONG NHÀ MÁY CHÈ 1927

1

Máy nghiền sơ bộ

Cối vò chè

2

Máy cắt chè 5 trục

Máy sấy chè

3

Máy sàng tròn

Xe đẩy chè

4

Máy lên men chè

Máy sàng chè

5

Máy sấy chè

Máy cắt chè khô

6

Máy sàng và tách sơ râu

Máy sàng chè tươi

7

Máy trộn chè

Máy đóng bao

8

Máy đóng bao

Máy sấy chè

9

Khu vực tập kết chè búp tươi.

Băng tải vận chuyển chè búp tươi lên các bồ héo

10

Khu vực kiểm tra ban đầu chất lượng chè

 

CÁC LOẠI CHÈ

Sản phẩm chè của nhà máy chủ yếu là chè đen xuất khẩu với 2 dây chuyền công nghệ chế biến là :

  • Chè đen công nghệ OTD (Orthodox – Black Tea): Được sản xuất bằng cách lên men tự nhiên hoặc bằng phương pháp CTC nhưng lá chè không bị xé nhỏ. Quá trình sản xuất này tạo ra những lá chè lớn với mùi thơm tươi mới và hương vị tinh tế, thường được sử dụng trong pha chế đồ uống, là nguyên liệu không thể thiếu để pha chế trà sữa, trà hoa quả…
  • Chè đen công nghệ CTC.( (Crushing Tearing and Curling – Black Tea): Được sản xuất bằng cách đập, xé và cuốn lá chè để tạo ra những hạt chè nhỏ, đồng đều, mịn. Quá trình này giúp giảm thời gian lên men và tạo ra một sản phẩm có màu đậm, hương vị mạnh, đậm đà.

LỢI ÍCH CỦA TRÀ

Uống trà trong nắng sớm
Vườn tâm đầy hương hoa.

Không chỉ là thức uống dưỡng tâm an – hạnh phúc, trà còn mang đến nhiều lợi ích cho sức khỏe. Uống ít nhất bốn tách trà mỗi ngày có thể giúp ngăn ngừa rất nhiều bệnh. Tất cả các loại trà đều chứa chất chống oxy hóa giúp chống ung thư. Trà được khử cafein bằng quy trình xử lý nước và carbon dioxide giữ lại 95 phần trăm flavonoid có lợi.

Khả năng chống oxy hóa

Bảo vệ hoặc làm chậm tổn thương tế bào gây ra bởi các gốc tự do, giúp cân bằng môi trường tế bào, làm hạn chế nguy cơ xảy ra các vấn đề sức khỏe, trong đó có bệnh tiểu đường, tim mạch và ung thư.

Chống lão hóa

Theo kết quả kiểm nghiệm của các nhà nghiên cứu khoa học Nhật Bản, tác dụng chống lão hóa của Polyphenol trong trà mạnh gấp 18 lần so với vitamin E. Trà không chỉ kéo dài tuổi thọ mà còn làm chậm quá trình lão hóa.

Cải thiện khả năng miễn dịch

Các nghiên cứu về khả năng miễn dịch trên chuột của Viện nghiên cứu trà thuộc Viện khoa học nông nghiệp Trung Quốc đã cho thấy, các dấu hiệu sinh tồn của nhóm chuột được cho ăn bằng trà hoặc được tiêm chất chiết xuất từ trà sẽ tốt hơn đáng kể so với những con chuột được cho ăn thông thường.

Cải thiện tâm trạng

Khi uống trà, bạn lâng lâng như đang yêu. Axit amin trong trà sẽ thúc đẩy một lượng lớn dopamin tiết ra, đây chính là thứ tạo ra cảm xúc như đang yêu.

Giảm khả năng mắc bệnh Parkinson

Các nhà nghiên cứu từ Đại học quốc gia Singapore đã tiến hành một cuộc khảo sát trên 63.000 người Singapore gốc Hoa tuổi từ 45-75 trong 12 năm. Nhóm nghiên cứu phát hiện những người trung niên và cao tuổi thường xuyên uống trà đen có nguy cơ mắc bệnh Parkinson thấp hơn 71%.

Giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch

Uống 10 tách trà nhỏ mỗi ngày có thể làm giảm 42% chỉ số nguy cơ mắc bệnh tim mạch ở nam giới, so với những người uống ít hơn 3 tách trà mỗi ngày. Ở nữ, con số này là 18%.

Giảm nguy cơ đục thủy tinh thể

Nghiên cứu của Nhật Bản cho thấy, trong số bệnh nhân đục thủy tinh thể, 28,6% có thói quen uống trà, 71,4% không có thói quen uống trà.

Giảm nguy cơ tiểu đường

Các nhà nghiên cứu tại Đại học y dược Toyama, Nhật Bản phát hiện ra nhóm 1.300 bệnh nhân tiểu đường uống trà pha trong nước sôi để nguội trong nửa năm 82% các triệu chứng tiểu đường thuyên giảm đáng kể.

Uống 8-10 gam trà mỗi ngày trong vòng 12 tuần, lượng mỡ mất đi khoảng hơn 1 kg.